Functionele zithouding vraagt om samenwerking

Een goede zithouding betekent meer dan comfort

Een passende zithouding gaat niet alleen over prettig zitten. Het heeft invloed op veiligheid, communicatie en deelname aan het dagelijks leven.

“Het hoofd moet in balans zijn, zodat iemand veilig kan eten en kan communiceren”, zegt Kirsten. Daarom is afstemming met andere disciplines belangrijk, zoals logopedie en fysiotherapie. Zij kijken mee naar bijvoorbeeld slikveiligheid, houding en controle.

Ook begeleiders worden standaard betrokken bij de passing en evaluatie van orthesen. Zij signaleren subtiele veranderingen in houding, comfort en gedrag die voor een buitenstaander niet direct herkenbaar zijn. Patrick Dekker, naast orthese-adviseur ook relatiemanager bij Orthototaal, maakte tijdens het inmeten van een orthese mee dat een bewoner begon te klappen: “Ik krijg niet dagelijks applaus voor mijn werk en interpreteerde dit gedrag als blijdschap. In werkelijkheid bleek het om een reactie op pijn te gaan. De input van mensen die de bewoner kennen is onmisbaar.”

Samenwerking tussen zorg en techniek

Een zitorthese staat niet op zichzelf. De orthese moet goed aansluiten op de rolstoel en andere zithulpmiddelen. Daar komt de samenwerking met HartingBank/MHG in beeld.

Brigit Timmermans, adviseur bij HartingBank/MHG, vertaalt de hulpvraag naar een praktische oplossing.

Soms vraagt dat om een oplossing die nog niet bestaat. Brigit vertelt over een bewoner bij wie beensteunen achterop de rolstoel moesten worden geplaatst. Zo waren ze altijd beschikbaar bij een epileptische aanval tijdens het wandelen, zonder dat ze de mobiliteit of begeleiding in de weg zaten.

“Dan helpt aanwezigheid op locatie bij de zorginstelling. Met de foto’s van de rolstoel en de producteisen ben ik de werkplaats in Dordrecht binnengelopen om ideeën en oplossingen te bespreken.”

Fysiek kijken blijft de basis

Het inmeten en aanpassen van hulpmiddelen vereist intensieve afstemming. Digitalisering ondersteunt het proces, maar vervangt het vakmanschap niet. Het aanvoelen van drukverdeling, tonus en correctiemogelijkheden blijft essentieel. “Het lichaam interpreteren is het moeilijkste onderdeel van ons vak”, aldus Patrick Dekker. “Nieuwe technieken, zoals de inzet van sensoren, hebben tijdens het uitvoeren van de passing bij onze doelgroep nog geen duidelijke meerwaarde.”

Digitale modellering helpt weliswaar bij de evaluatie van orthesen, maar de basis blijft fysiek. Met vacuümzakken wordt een mal gemaakt, terwijl de bewoner actief in de gewenste houding wordt gepositioneerd. “Je hebt feedback nodig”, zegt Kirsten Ouwerling. “Je wilt namelijk direct zien wat een houding voor iemand doet. Dat kan niet met alleen een scan.”

Voorkomen in plaats van herstellen

Naast maatwerk speelt vroegsignalering een steeds grotere rol. Door beter inzicht in gebruik, slijtage en veranderende zorgvragen kunnen betrokken partijen eerder bijsturen.

Orthototaal en HartingBank/MHG delen gegevens over de gebruiksduur van orthesen met zorginstellingen. Daardoor worden veranderingen eerder zichtbaar. Dat helpt om problemen zoals decubitus of functieverlies te voorkomen.

Brigit Timmermans ziet het effect in de praktijk. “We signaleren nu eerder dat de zorgvraag is veranderd ten aanzien van de orthese, waardoor we tijdig kunnen bijsturen.” Kirsten Ouwerling beaamt dat: “Je probeert signalen voor te zijn. Door scherp te kijken, kunnen we steeds beter vooruitdenken in plaats van achteraf te reageren.” Binnen S&L Zorg wordt hier actief op gestuurd. Ze plannen vaste evaluatiemomenten en bewaken het overzicht. De beschikbaarheid van actuele lijsten met de status van de hulpmiddelen helpt daarbij. 

Eén oplossing die past bij de praktijk

Een goede voorziening ontstaat pas als alle onderdelen op elkaar aansluiten. Van signalering tot passing. Van techniek tot dagelijks gebruik. En van de bewoner tot de begeleider.

“Een bewoner heeft verschillende behoeften: op de woning, bij de dagbesteding en thuis. Dat moet samenkomen in één voorziening”, zegt Patrick.

Daarvoor zijn korte lijnen en continuïteit belangrijk. De samenwerking tussen S&L Zorg, Orthototaal en HartingBank/MHG is in de loop van de tijd steeds hechter geworden.

“Het voelt inmiddels als samenwerken met collega’s”, vertelt Kirsten. “Uiteindelijk blijf je steeds kijken wat iemand op dat moment nodig heeft en of dat in de praktijk ook goed werkt. Daar stemmen we alles gezamenlijk op af.”